Od dziś wchodzą nowe zasady zwolnień lekarskich. Co można robić na L4?

Data publikacji: 13.04.2026

Od 13 kwietnia 206 r. obowiązują nowe przepisy dotyczące zwolnień lekarskich. W ramach reformy  ZUS doprecyzowano, co wolno robić na L4, a czego lepiej unikać, żeby nie stracić zasiłku chorobowego. Zmiany mają też ograniczyć niejasności, które do tej pory często kończyły się sporami, a nawet sprawami w sądach.

Od dziś, 13 kwietnia, wchodzi w życie kolejny etap zmian wprowadzonych przez ustawę dotyczącą zwolnień lekarskich, zasad kontroli ich wykorzystywania oraz orzecznictwa o niezdolności do pracy. Jak pisaliśmy tutaj: Nowe przepisy dotyczące L4 i orzeczeń o niezdolności do pracy. ZUS dostaje jeszcze większe uprawnienia, 7 stycznia 2026 r. podpisał ją prezydent RP, Karol Nawrocki.

Karta Członkowska
Beauty Razem

to branżowy "Netflix" z ebookami, VOD, dokumentacją i stałym dostępem do grup FB.

Klikam i chcę więcej zarabiać!
Bez zobowiązań. Rezygnujesz kiedy chcesz.

Anna Kowalska

NR: 123456

Ważna do: 20.06.2026

Klikam i chcę więcej zarabiać!
Bez zobowiązań. Rezygnujesz kiedy chcesz.

Najważniejsza zasada pozostaje bez zmian: zwolnienie lekarskie ma służyć powrotowi do zdrowia. Jeśli ktoś wykorzystuje je w inny sposób, może stracić prawo do zasiłku. Teraz jednak przepisy dokładniej określają, kiedy tak się stanie.

Kiedy utrata zasiłku?

Zasiłek można stracić przede wszystkim w dwóch sytuacjach. Pierwsza to wykonywanie pracy zarobkowej podczas zwolnienia. Nowe przepisy jasno mówią, że chodzi o każdą czynność, za którą ktoś dostaje wynagrodzenie, niezależnie od formy zatrudnienia. Jest jednak wyjątek – jeśli pojawi się wyjątkowa sytuacja, można jednorazowo wykonać jakąś czynność związaną z pracą, na przykład podpisać ważne dokumenty. Ważne jest to, że nie może to być polecenie przełożonego.

Druga sytuacja to podejmowanie aktywności, które mogą pogorszyć stan zdrowia albo wydłużyć leczenie. W praktyce oznacza to, że nie można traktować L4 jak urlopu i angażować się w rzeczy, które są obciążające, np. w intensywny sport czy wyjazdy o charakterze rekreacyjnym, jeśli nie sprzyjają zdrowieniu.

Co można?

Na zwolnieniu można iść do lekarza, do apteki, zrobić zakupy czy załatwić ważne sprawy. Jeśli ktoś jest sam i nie ma pomocy, takie codzienne czynności są dopuszczalne.

Nowe regulacje wprost wskazują katalog czynności, które są można robić w trakcie zwolnienia lekarskiego. Należą do nich m.in.:

• działania związane z leczeniem (wizyty lekarskie, rehabilitacja, pobyt w aptece),
• podstawowe czynności życia codziennego (np. zakupy, opieka nad dzieckiem),
• czynności incydentalne, także związane z pracą,
• ważne sprawy osobiste, takie jak udział w pogrzebie czy pilne sprawy urzędowe.

Więcej elastyczności pojawia się też w ocenie różnych sytuacji, na przykład wyjazdów w trakcie L4. Sam fakt wyjazdu nie będzie już automatycznie traktowany jako naruszenie przepisów. Każdy przypadek ma być oceniany indywidualnie, przede wszystkim pod kątem tego, czy dana aktywność mogła zaszkodzić zdrowiu.

Jak podkreśla ekspertka cytowana przez „Fakt”:

– Wprowadzone zostaje bardziej zindywidualizowane kryterium oceny, koncentrujące się na tym, czy konkretne zachowanie ubezpieczonego utrudniało lub wydłużało proces leczenia albo rekonwalescencji –  mówi „Faktowi” Urszula Juszczyk, dyrektor Departamentu Zasiłków w ZUS.

I dodaje:

– Zmiany nie oznaczają jednak, że po wejściu w życie nowych przepisów dopuszczalne będzie podejmowanie dowolnych aktywności, w tym swobodne wyjazdy w trakcie zwolnienia lekarskiego. (…) Okres orzeczonej niezdolności do pracy to nie urlop wypoczynkowy i nie można nim dowolnie dysponować.

Kontrole w tracie i po chorobie

Zmiany obejmują także kontrole i tu ZUS zyskuje większe uprawnienia. Kontrola ma polegać na ustaleniu, czy osoba nie podejmuje działań, które wyłączają ją z prawa do czasowego zwolnienia od pracy. Jeśli jest to zasiłek opiekuńczy ZUS będzie ustalał, czy poza ubezpieczonym nie ma innych członków rodziny pozostających we wspólnym gospodarstwie domowym, mogących zapewnić opiekę potrzebującej osobie. Kontrolerzy mogą legitymować osobę przebywającą na zwolnieniu, wchodzić do mieszkania lub domu, żądać informacji także od lekarza leczącego daną osobę. Doprecyzowano zasady sporządzania dokumentacji z kontroli.

O niezdolności do pracy będą mogli orzekać nie tylko lekarze, ale także m.in. fizjoterapeuci i pielęgniarki.

Nowe przepisy są częścią większej reformy, która będzie wprowadzana etapami aż do 2027 roku.  

Najważniejsze zmiany od 13 kwietnia 2026 r.

• Utrzymano zasadę, że wykonywanie pracy zarobkowej w czasie zwolnienia lekarskiego skutkuje utratą prawa do zasiłku chorobowego.
• Wprowadzone zostały precyzyjne definicje pracy zarobkowej i aktywności niezgodnej z celem zwolnienia, czyli działań utrudniających leczenie lub rekonwalescencję.
• Ubezpieczony utraci zasiłek chorobowy, jeżeli będzie podejmował aktywność niezgodną z celem tego zwolnienia (obecnie jest to wykorzystanie zwolnienia od pracy w sposób niezgodny z celem tego zwolnienia).
• Pracą zarobkową, powodującą utratę zasiłku chorobowego, będzie każda czynność mająca charakter zarobkowy, niezależnie od stosunku prawnego będącego podstawą jej wykonania, z wyjątkiem czynności incydentalnych, których podjęcia w okresie zwolnienia od pracy wymagają istotne okoliczności. Co ważne, istotną okolicznością nie może być polecenie pracodawcy.
• Aktywnością niezgodną z celem zwolnienia od pracy będą wszelkie działania utrudniające lub wydłużające proces leczenia lub rekonwalescencję, z wyłączeniem zwykłych czynności dnia codziennego lub czynności incydentalnych, których podjęcia w okresie zwolnienia od pracy wymagają istotne okoliczności.
• Kontrolę prawidłowości wykorzystywania zwolnień lekarskich obejmie nie tylko zwolnienia lekarskie z tytułu choroby, lecz także zwolnienia wystawiane w związku z opieką nad chorym członkiem rodziny. Kontrolą mogą być objęte osoby także po ustaniu tytułu ubezpieczenia chorobowego.

TAGI