Nowe przepisy dotyczące L4 i orzeczeń o niezdolności do pracy. ZUS dostaje jeszcze większe uprawnienia

Data publikacji: 16.01.2026

 7 stycznia 2026 r. prezydent RP podpisał ustawę wprowadzającą zmiany w zakresie zwolnień lekarskich, zasad kontroli ich wykorzystywania oraz orzecznictwa o niezdolności do pracy. Nowe regulacje wchodzą w życie etapami, wywołały tyle kontrowersji, że ZUS opublikował oficjalny komunikat w tej sprawie.

Zakład Ubezpieczeń Społecznych wydał komunikat związany z nowymi regulacjami dotyczącymi zasad kontroli zwolnień i orzeczeń lekarskich. Jak podaje organ, było to konieczne „by rozwiać wątpliwości i zmniejszyć dezinformację, która powstała wokół tematu zmiany przepisów”.

Ustawa z dnia 18 grudnia 2025 r. o zmianie ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych oraz niektórych innych ustaw, którą 7 stycznia br. podpisał prezydent RP Karol Nawrocki wejdzie w życie w . trzech etapach.

Karta Członkowska
Beauty Razem

to branżowy "Netflix" z ebookami, VOD, dokumentacją i stałym dostępem do grup FB.

Klikam i chcę więcej zarabiać!
Bez zobowiązań. Rezygnujesz kiedy chcesz.

Anna Kowalska

NR: 123456

Ważna do: 15.03.2026

Klikam i chcę więcej zarabiać!
Bez zobowiązań. Rezygnujesz kiedy chcesz.

Zmiany od 27 stycznia 2026 r.

W ustawie doprecyzowano przepisy dotyczące kontroli prawidłowości wystawiania zaświadczeń lekarskich.

ZUS uzyskał jednoznaczne uprawnienie do kontroli zwolnień wystawianych z tytułu opieki nad chorym członkiem rodziny. 

Wprowadzono możliwość żądania przez ZUS od ubezpieczonego wyjaśnień i informacji na potrzeby przeprowadzenia kontroli zwolnienia lekarskiego.

Dodatkowo doprecyzowano katalog działań, jakie ZUS może podjąć w przypadku stwierdzenia nieprawidłowości w wystawianiu zaświadczeń lekarskich. ZUS może przekazywać do samorządu lekarskiego dane, informacje oraz dokumenty w celu prowadzenia postępowań dotyczących odpowiedzialności zawodowej w postępowaniach związanych z kontrolą wystawianych zaświadczeń lekarskich oraz w postępowaniach związanych z cofnięciem upoważnienia do wystawiania zaświadczeń lekarskich.

Odwołania od decyzji o cofnięciu lekarzowi prawa do wystawiania zwolnień będą rozpatrywane przez prezesa ZUS, a nie jak dotychczas przez Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej (zamiast ministra).

Dobrowolny ZUS dla Beauty

Obniż swoje koszty samozatrudnienia
lub koszty zatrudnienia pracowników.

Poznaj rozwiązanie

Zmiany od 13 kwietnia 2026 r.

Utrzymano zasadę, że wykonywanie pracy zarobkowej w czasie zwolnienia lekarskiego skutkuje utratą prawa do zasiłku chorobowego.

Wprowadzone zostały precyzyjne definicje pracy zarobkowej i aktywności niezgodnej z celem zwolnienia, czyli działań utrudniających leczenie lub rekonwalescencję.

Ubezpieczony utraci zasiłek chorobowy, jeżeli będzie podejmował aktywność niezgodną z celem tego zwolnienia (obecnie jest to wykorzystanie zwolnienia od pracy w sposób niezgodny z celem tego zwolnienia).

Pracą zarobkową, powodującą utratę zasiłku chorobowego, będzie każda czynność mająca charakter zarobkowy, niezależnie od stosunku prawnego będącego podstawą jej wykonania, z wyjątkiem czynności incydentalnych, których podjęcia w okresie zwolnienia od pracy wymagają istotne okoliczności. Co ważne, istotną okolicznością nie może być polecenie pracodawcy. 

Z kolei aktywnością niezgodną z celem zwolnienia od pracy będą wszelkie działania utrudniające lub wydłużające proces leczenia lub rekonwalescencję, z wyłączeniem zwykłych czynności dnia codziennego lub czynności incydentalnych, których podjęcia w okresie zwolnienia od pracy wymagają istotne okoliczności.

Rozszerzone uprawnienia kontrolerów

Kontrolę prawidłowości wykorzystywania zwolnień lekarskich – zgodnie z ich celem – nadal będą mogli przeprowadzać zarówno płatnicy składek uprawnieni do wypłaty zasiłków, jak i Zakład Ubezpieczeń Społecznych. 

Uprawnienie to obejmuje nie tylko zwolnienia lekarskie z tytułu choroby, lecz także zwolnienia wystawiane w związku z opieką nad chorym członkiem rodziny. Doprecyzowano również, że kontrolą mogą być objęte osoby także po ustaniu tytułu ubezpieczenia chorobowego.

Istotną zmianą jest rozszerzenie uprawnień kontrolerów. Będą oni mogli legitymować osobę kontrolowaną w celu potwierdzenia jej tożsamości, wejść do miejsca przeprowadzania kontroli oraz uzyskiwać informacje zarówno od osoby kontrolowanej, jak i od płatnika składek oraz lekarza prowadzącego.

 Zmiany od 1 stycznia 2027 r.

Od 2027 r. zmienią się zasady wystawiania zwolnień lekarskich w przypadku osób posiadających więcej niż jeden tytuł do ubezpieczeń społecznych (np. etat i umowa zlecenie albo działalność gospodarcza).

Na wniosek ubezpieczonego lekarz nie będzie musiał wystawiać zwolnienia z każdego tytułu, jeżeli charakter jednej z prac pozwala na jej wykonywanie mimo choroby. Przykładowo: pracownik może być niezdolny do pracy fizycznej u jednego pracodawcy, ale nadal wykonywać pracę biurową u innego.

W takim przypadku ubezpieczony ma obowiązek poinformować płatnika składek o zwolnieniu wystawionym z innego tytułu.

Ujednolicono zasady i tryb wydawania orzeczeń o niezdolności do pracy. 

Wprowadzono:

• orzekanie jednoosobowe. Obecnie jednoosobowo orzeczenia wydawane są przez lekarzy orzeczników, natomiast odwołania od decyzji lekarzy orzeczników rozpatrywane są przez komisje lekarskie działające w składzie 3 lekarzy specjalistów. Po zmianach również w przypadku wniesienia sprzeciwu do decyzji sprawa będzie kierowana do ponownego rozpatrzenia przez jednego lekarza orzecznika (z wyjątkiem spraw szczególnie skomplikowanych),
• możliwość e-wizyt, – postępowanie związane z wydaniem orzeczenia badanie będzie można przeprowadzić zdalnie
• rozszerzono katalog osób uprawnionych do wydawania orzeczeń w określonych sprawach o pielęgniarki, pielęgniarzy i fizjoterapeutów.

Przeczytaj cały komunikat ZUS: Nowe przepisy w zasiłkach i orzekaniu: Co się zmienia i od kiedy?

TAGI