Dekontaminacja narzędzi w salonie beauty według nowych wytycznych GIS

Data publikacji: 06.08.2026

Dekontaminacja to jeden z najważniejszych obszarów nowych zaleceń i wymagań higieniczno-sanitarnych Głównego Inspektora Sanitarnego dla branży beauty. Dokument opisuje kolejność postępowania z narzędziami wielorazowego użytku, zasady organizacji stanowiska sterylizacji, kontroli procesów, przechowywania materiału sterylnego i korzystania z usług zewnętrznych podmiotów.

Główny Inspektor Sanitarny opublikował zaktualizowane zalecenia i wymagania higieniczno-sanitarne dla branży beauty. Dokument porządkuje zasady dotyczące higieny pracy, dekontaminacji narzędzi oraz organizacji salonów, ze szczególnym naciskiem na zapobieganie zakażeniom podczas usług związanych z naruszeniem ciągłości tkanek.

Karta Członkowska
Beauty Razem

to branżowy "Netflix" z ebookami, VOD, dokumentacją i stałym dostępem do grup FB.

Klikam i chcę więcej zarabiać!
Bez zobowiązań. Rezygnujesz kiedy chcesz.

Anna Kowalska

NR: 123456

Ważna do: 06.09.2026

Klikam i chcę więcej zarabiać!
Bez zobowiązań. Rezygnujesz kiedy chcesz.

Sposób sterylizacji narzędzi używanych w salonie beauty zależy przede wszystkim od tego, jakie ryzyko przeniesienia zakażenia stwarza dane narzędzie. Inaczej przygotowuje się do ponownego użycia przybory mające kontakt wyłącznie z nieuszkodzoną skórą, a inaczej narzędzia naruszające lub mogące naruszyć ciągłość tkanek albo kontaktujące się z błonami śluzowymi.

Czym jest dekontaminacja?

W słowniczku dokumentu dekontaminacja została zdefiniowana jako proces obejmujący mycie, dezynfekcję i sterylizację, prowadzony w celu redukcji biologicznych czynników chorobotwórczych. Samo mycie nie jest więc równoznaczne z pełną dekontaminacją narzędzia, szczególnie gdy może ono naruszyć ciągłość skóry.

Dokument rozróżnia także:

• mycie i czyszczenie – mechaniczne usuwanie zabrudzeń i pozostałości;
• dezynfekcję – ograniczenie liczby drobnoustrojów do poziomu niezagrażającego zdrowiu;
• sterylizację – zniszczenie zdolnych do namnażania się form biologicznych czynników chorobotwórczych.

Najpierw oceń ryzyko związane z narzędziem

Podstawą prawidłowego postępowania jest ustalenie, do której grupy należy dane narzędzie.

Narzędzia naruszające lub mogące naruszyć ciągłość tkanek

W przypadku narzędzi, które naruszają albo mogą naruszyć ciągłość skóry lub mają kontakt z nieuszkodzonymi błonami śluzowymi, ryzyko przeniesienia zakażenia uznano za wysokie. Powinny one przejść następujący ciąg:

dezynfekcja wstępna → mycie i czyszczenie → dezynfekcja właściwa → sterylizacja

Do tej grupy GIS zalicza między innymi cążki, cęgi, szczypce, brzytwy, pęsety, frezy do manicure i pedicure, nożyczki do skórek, paznokci i brwi, wielorazowe uchwyty do tatuażu i makijażu permanentnego oraz akcesoria do przekłuwania.

Narzędzia kontaktujące się wyłącznie z nieuszkodzoną skórą

W przypadku przyborów o niższym ryzyku, mających kontakt jedynie z nieuszkodzoną skórą, dokument przewiduje:

mycie i czyszczenie → dezynfekcję

Dotyczy to między innymi szczotek, grzebieni, wałków do włosów czy pędzli do nakładania farb. Dopuszczono także jednoetapowy proces z wykorzystaniem środka myjąco-dezynfekującego o działaniu co najmniej bakteriobójczym, wirusobójczym i bójczym wobec grzybów drożdżopodobnych.

Dokumentacja dla salonów

Wzory umów, regulaminy i poradniki
opracowane przez ekspertów.

Zobacz wszystkie

Krok 1. Dezynfekcja wstępna

Dezynfekcja wstępna ma ograniczyć liczbę drobnoustrojów, nie dopuścić do zaschnięcia zanieczyszczeń na narzędziu oraz zmniejszyć ryzyko zakażenia personelu wykonującego kolejne etapy dekontaminacji.

Dopuszcza się możliwość przechowywania narzędzi lub sprzętu na sucho do 3 godzin od zakończenia użycia. Po tym czasie należy poddać je procedurze dekontaminacji. 

Krok 2. Mycie i czyszczenie

Mycie powinno być wykonywane:

• z zastosowaniem środka myjącego zgodnie z zaleceniami producenta;
• przy użyciu akcesoriów przeznaczonych wyłącznie do tego celu i dopasowanych do budowy narzędzia;
• pod powierzchnią roztworu myjącego, aby ograniczyć rozpryski;
• z użyciem wody o temperaturze pokojowej.

Dokument wyjaśnia, że gorąca woda może powodować przyleganie zanieczyszczeń do powierzchni, natomiast zbyt zimna — utwardzanie tłuszczów. W przypadku narzędzi o skomplikowanej budowie za bezpieczną i skuteczną metodę mycia wskazano zastosowanie myjki ultradźwiękowej.

Po myciu narzędzia należy wypłukać pod bieżącą wodą, wysuszyć i przekazać do dezynfekcji właściwej. Jeśli na narzędziu pozostają widoczne zabrudzenia, należy je umyć ponownie.

Krok 3. Dezynfekcja właściwa

Zalecana jest dezynfekcja techniką zanurzeniową, prowadzona zgodnie z instrukcją producenta preparatu. Środek powinien wykazywać działanie co najmniej:

• bakteriobójcze,
• wirusobójcze,
• grzybobójcze.

Należy zachować wszystkie parametry określone przez producenta: stężenie, temperaturę i czas kontaktu. Nie wystarczy samo zanurzenie narzędzia w preparacie — skuteczność procesu zależy od dotrzymania całej instrukcji stosowania.

Środki dezynfekcyjne powinny być przechowywane w zamkniętych, oryginalnych opakowaniach, z czytelną nazwą produktu, nazwą wytwórcy i datą ważności, zgodnie z warunkami wskazanymi w karcie charakterystyki. Pracownik powinien mieć dostęp do karty charakterystyki lub instrukcji stanowiskowej uwzględniającej zawarte w niej informacje.

Jak postępować z roztworem roboczym?

Trzeba przestrzegać czasu użytkowania roztworu określonego przez producenta. Jeśli producent go nie wskazał, dokument zaleca:

• zmianę roztworu codziennie albo
• zmianę po każdym użyciu w przypadku substancji szczególnie wrażliwych na zanieczyszczenia organiczne, np. chloru lub aktywnego tlenu.

Dłuższe wykorzystywanie roztworu jest dopuszczalne wyłącznie wtedy, gdy możliwa jest kontrola stężenia substancji aktywnej za pomocą wskaźników dostarczonych przez producenta.

Pojemnik z roztworem powinien być opisany nazwą środka, jego stężeniem procentowym, datą sporządzenia oraz danymi osoby, która go przygotowała.

Ubezpieczenia stworzone specjalnie dla branży Beauty

Polisa obejmuje każdy zabieg, pokrywa szkody, chroni przy kontrolach i płaci mandaty za Ciebie.

Zobacz ofertę

Krok 4. Sterylizacja

Po dezynfekcji właściwej narzędzia wysokiego ryzyka powinny zostać poddane sterylizacji. Zalecaną metodą jest sterylizacja parą wodną w nadciśnieniu, z wykorzystaniem sterylizatora parowego spełniającego co najmniej wymagania normy PN-EN 13060 dotyczącej małych sterylizatorów parowych.

Przed rozpoczęciem procesu trzeba sprawdzić, jaka metoda sterylizacji jest dopuszczona przez producenta konkretnego narzędzia. Nie każdy materiał może być poddawany tym samym parametrom.

W przypadku narzędzi wielorazowych naruszających ciągłość tkanek, których nie można poddać sterylizacji, dopuszcza się dezynfekcję wysokiego poziomu przy użyciu preparatu działającego bakteriobójczo, prątkobójczo, wirusobójczo, grzybobójczo i sporobójczo. Jest to zapis dotyczący narzędzi, których sterylizacja nie jest możliwa, a nie ogólna alternatywa dla sterylizacji wszystkich narzędzi.

Kontrola narzędzi przed pakowaniem

Przed sterylizacją narzędzia powinny przejść:

• wzrokową kontrolę czystości;
• kontrolę sprawności;
• konserwację w miejscach przegubów;
• pakowanie w opakowanie odpowiednie do zastosowanej metody sterylizacji.

Opakowanie jednorazowego użytku może być poddane sterylizacji tylko raz. Wielorazowe pojemniki sterylizacyjne należy stosować zgodnie z instrukcją producenta, w tym z określoną liczbą dopuszczonych cykli.

Jak przechowywać pakiety sterylne?

Materiały sterylne powinny być przechowywane:

• w miejscu czystym i suchym;
• w zamkniętych szafkach, szufladach lub pojemnikach;
• poza zasięgiem osób nieupoważnionych;
• z zabezpieczeniem przed wilgocią, rozpryskami wody i środkami dezynfekcyjnymi.

Materiał w opakowaniu papierowo-foliowym, przechowywany w zamkniętej szafce lub szufladzie, może być przechowywany nie dłużej niż 2 miesiące.

Otwieranie i używanie materiału sterylnego

Pakiet papierowo-foliowy należy otwierać zgodnie z zaznaczonym kierunkiem, oddzielając papier od folii. Narzędzie powinno być wyjmowane za część chwytną, bez dotykania części roboczej kontaktującej się ze skórą klienta.

Przy posługiwaniu się materiałem sterylnym zaleca się czyste jednorazowe rękawiczki medyczne. Jeśli trzeba dotknąć sterylnej części narzędzia wnikającej w skórę, należy użyć rękawiczek sterylnych.

Materiał otwarty, ale niewykorzystany, należy ponownie poddać pełnemu procesowi dekontaminacji, zapakować w nowe opakowanie i wysterylizować. Pakiet uszkodzony traktuje się jako niesterylny.

Pakiety powinny być otwierane z zachowaniem aseptyki, bezpośrednio przed użyciem i w obecności klienta.

Kancelaria prawna
dla branży Beauty

Porady, reprezentacja, umowy i dokumentacja.

Umów poradę

Gdzie można prowadzić dekontaminację?

1. W salonie (na miejscu)

Jeżeli dekontaminacja odbywa się w lokalu, należy zapewnić pomieszczenie lub wydzieloną przestrzeń do dekontaminacji sprzętu wielorazowego użytku. Powinna ona być zorganizowana zgodnie z ciągiem technologicznym obejmującym trzy obszary:

• skażony – do dekontaminacji wyrobów zanieczyszczonych,
• czysty – do postępowania z wyrobami czystymi,
• sterylny – do wyładunku wyrobów sterylnych ze sterylizatora i przechowywania materiału sterylnego.

W tej przestrzeni należy zapewnić ruch postępowy od wyrobów zanieczyszczonych (skażonych) do wyrobów sterylnych.

Ponadto czynności związane z dekontaminacją nie mogą być wykonywane w czasie świadczenia usług przebiegających z naruszeniem ciągłości tkanek – należy zapewnić rozdział przestrzenny i/lub czasowy pomiędzy wykonywaniem zabiegów a dekontaminacją.

2. Poza salonem

Dokument dopuszcza możliwość prowadzenia dekontaminacji poza placówką korzystając z usług wyspecjalizowanych podmiotów zewnętrznych świadczących usługi sterylizacji narzędzi, wyrobów medycznych i innych materiałów, posiadających system zarządzania jakością (ISO lub GMP).

W takim przypadku salon powinien posiadać dokumentację potwierdzającą regularne wykonywanie sterylizacji (np. umowę, faktury, dziennik odbioru i zwrotu narzędzi), a narzędzia należy transportować w odpowiednio zabezpieczonych, szczelnie zamykanych pojemnikach. Pojemniki transportowe powinny być myte i dezynfekowane po każdym użyciu

Słuchaj radia bez opłat

Legalna muzyka do salonu, bez ZAIKS i reklam.

Włącz teraz

Kto może wykonywać dekontaminację?

Dokument nie określa, jakie kwalifikacje powinna posiadać osoba wykonująca dekontaminację. Nie wskazuje również wymaganego zawodu ani obowiązku ukończenia określonego szkolenia. Jedyny zapis odnoszący się do tej kwestii znajduje się w części dotyczącej kontroli sterylizacji, gdzie wskazano, że za skuteczny proces sterylizacji, w tym dobór odpowiednich wskaźników i przyrządów testowych procesu, odpowiada „osoba uprawniona do przeprowadzenia dekontaminacji”. Dokument nie definiuje jednak tego pojęcia ani nie precyzuje, kto jest taką osobą.

Jak kontrolować skuteczność dekontaminacji?

Urządzenia stosowane w procesie powinny być kontrolowane zgodnie z harmonogramem i zaleceniami producenta. Kontrolę sprawności należy wykonywać nie rzadziej niż raz w roku, jeżeli producent nie wskazał inaczej, przez autoryzowany serwis. Zapisy z przeglądów i konserwacji powinny być przechowywane.

Kontrola sterylizacji obejmuje:

• urządzenie;
• wsad;
• każdy cykl sterylizacji.

Kontrola wsadu powinna być wykonywana przy użyciu pakietów reprezentatywnych lub przyrządów testowych procesu PCD z odpowiednimi wskaźnikami chemicznymi. Przy kontroli każdego pakietu wskazano wskaźniki chemiczne typu 5 lub 6. Przy zastosowaniu PCD dopuszczono w wybranych pakietach wskaźniki typu 4, 5 lub 6.

Skuteczność każdego cyklu ocenia się na podstawie wskaźników fizycznych, chemicznych, biologicznych. Kontrolę biologiczną zaleca się wykonywać nie rzadziej niż raz w tygodniu.

Dokumentacja i identyfikowalność narzędzi

GIS zaleca prowadzenie dokumentacji umożliwiającej identyfikację narzędzi, sprzętu i przyborów wielorazowego użytku wykorzystanych podczas wykonywanej usługi u danego klienta z przeprowadzonymi procesami dekontaminacji. Dokument nie określa jednak, jak taka dokumentacja powinna wyglądać ani jakie informacje powinna zawierać..

Można wysnuć wniosek, że w praktyce oznacza to potrzebę takiego systemu zapisów, który pozwoli odtworzyć:

• jakie narzędzie lub pakiet wykorzystano;
• podczas której usługi;
• u którego klienta;
• w jakim cyklu sterylizacji zostało przygotowane;
• jakie były wyniki kontroli tego cyklu.

Co wynika z załączników?

Sześć załączników przekłada ogólne zasady na konkretne usługi. Obejmują narzędzia stosowane w usługach fryzjerskich, manicure i pedicure, zabiegach kosmetycznych, stylizacji rzęs i brwi, tatuażu oraz przekłuwaniu skóry – zarówno w przypadku narzędzi naruszających lub mogących naruszyć ciągłość skóry, jak i tych, które jej nie naruszają.

Najważniejsza zasada pozostaje niezmienna: sposób postępowania zależy od rodzaju narzędzia, możliwości jego skutecznego oczyszczenia oraz ryzyka przeniesienia zakażenia. W większości przypadków wymagane czynności wykonuje się po każdym kliencie.

Przykłady z usług fryzjerskich i barberskich

• jednorazowe ostrza do golenia po użyciu należy usuwać do sztywnych pojemników odpornych na przekłucie;rękojeści maszynek i brzytew wielorazowych wymagają mycia, czyszczenia, płukania, suszenia i dezynfekcji, a w przypadku zanieczyszczenia krwią również sterylizacji;
• elektrycznych golarek GIS nie zaleca stosować, wskazując brak możliwości skutecznej dezynfekcji i sterylizacji;
• szczotki, grzebienie, wałki do włosów i spinki po każdym kliencie należy oczyścić z włosów, umyć, wysuszyć i zdezynfekować;
• miski do przygotowywania farb wymagają płukania, mycia i suszenia, natomiast pędzle i aplikatory dodatkowo dezynfekcji.

Dokument zawiera również odrębny zapis dotyczący nożyczek fryzjerskich niezanieczyszczonych krwią. Mogą być każdorazowo dokładnie umyte i wyczyszczone, a następnie zdezynfekowane metodą zanurzeniową środkiem o działaniu co najmniej bakteriobójczym, wirusobójczym i grzybobójczym, zgodnie z zaleceniami producenta.

Przykłady z manicure

• papierowe pilniki do paznokci są jednorazowe;
• drewniane patyczki oraz inne akcesoria wykonane z materiałów porowatych również stosuje się jednorazowo;
• cążki, nożyczki do paznokci, metalowe kopytka, radełka i inne metalowe narzędzia do opracowywania skórek po każdym kliencie wymagają pełnego procesu dekontaminacji obejmującego mycie, czyszczenie, dezynfekcję i sterylizację;
• frezy wielorazowego użytku podlegają pełnej dekontaminacji zgodnie z ich przeznaczeniem.

Przykłady z pedicure

• papierowe pilniki do stóp są jednorazowe;
• separatory palców zaleca się stosować jednorazowo;
• metalowe narzędzia wykorzystywane podczas pedicure wymagają pełnej dekontaminacji;
• wanny do kąpieli stóp po każdym kliencie należy umyć, wypłukać, osuszyć i zdezynfekować;
• urządzenia do kąpieli stóp z obiegiem wody wymagają dodatkowo wykonania procedury czyszczenia i dezynfekcji całego układu zgodnie z instrukcją producenta po zakończeniu pracy.

Przykłady z zabiegów kosmetycznych

• szpatułki drewniane, gaziki, waciki i inne materiały jednorazowe po użyciu podlegają usunięciu;
• produkty kosmetyczne należy pobierać z opakowań przy użyciu czystych lub jednorazowych szpatułek, aby nie dopuścić do zanieczyszczenia całej zawartości;
• wielorazowe miseczki i szpatułki po każdym kliencie należy umyć i zdezynfekować;
• narzędzia metalowe mogące naruszyć ciągłość skóry, takie jak pęsety czy łyżeczki kosmetyczne, wymagają pełnej dekontaminacji obejmującej sterylizację.

Przykłady ze stylizacji rzęs i brwi

• jednorazowe aplikatory do rzęs, szczoteczki i mikroszczoteczki należy stosować wyłącznie u jednego klienta;
• przy przedłużaniu rzęs pęsety po każdym kliencie należy poddać pełnemu procesowi dekontaminacji obejmującemu mycie i czyszczenie, płukanie i suszenie, dezynfekcję oraz sterylizację.
• nożyczki do regulacji brwi po każdym kliencie należy oczyścić, umyć i zdezynfekować zgodnie z wymaganiami określonymi dla narzędzi wielorazowych.

Przykłady z tatuażu i piercingu

• igły, markery do skóry, gumki stabilizujące igłę, wata, gaza, szpatułki i ręczniki papierowe są przeznaczone do jednorazowego użycia;
• jednorazowe szablony usuwa się po użyciu, natomiast szablony wielorazowe należy umyć, wypłukać, osuszyć i zdezynfekować;
• wielorazowe uchwyty do maszynek, pęsety i inne narzędzia mające kontakt z tkankami wymagają pełnej dekontaminacji obejmującej sterylizację.

Najważniejsze wnioski dla salonów

Prawidłowa dekontaminacja obejmuje cały, nieprzerwany system: od bezpiecznego odłożenia użytego narzędzia, przez mycie i dezynfekcję, kontrolę czystości, pakowanie i sterylizację, aż po przechowywanie, dokumentację oraz aseptyczne otwarcie pakietu przy kliencie.

Najważniejsze jest zachowanie kilku zasad:

• proces dobiera się do ryzyka związanego z narzędziem;
• materiał skażony, czysty i sterylny nie może się krzyżować;
• parametry preparatów i urządzeń muszą być zgodne z instrukcjami producentów;
• skuteczność sterylizacji trzeba kontrolować i dokumentować, tak aby możliwe było powiązanie wielorazowych narzędzi użytych u danego klienta z procesem dekontaminacji;
• sterylizację można prowadzić w salonie albo zlecić podmiotowi zewnętrznemu;
• dokument GIS nie precyzuje formalnych kwalifikacji „osoby uprawnionej do przeprowadzenia dekontaminacji”. 

Źródło: „Zalecenia i wymagania higieniczno-sanitarne Głównego Inspektora Sanitarnego w zakresie świadczenia usług w branży beauty”, stan prawny na maj 2026 r.

Pobierz cały dokument: Zalecenia_i_wymagania_higieniczno-sanitarne_Głównego_Inspektora_Sanitarnego_w_zakresie_świadczenia_usług_w_branży_beauty

TAGI