ZUS chciał ponad 77 tys. zł zwrotu wypłaconych zasiłków. Sąd stanął po stronie przedsiębiorczyni

ZUS zażądał od przedsiębiorczyni zwrotu ponad 77 tys. zł wypłaconych wcześniej zasiłków i odsetek. Kobieta nie zgodziła się z decyzją i skierowała sprawę do sądu. W postępowaniu wsparł ją Rzecznik Małych i Średnich Przedsiębiorców. Sąd Rejonowy w Tarnowie przyznał przedsiębiorczyni rację i uchylił obowiązek zwrotu pieniędzy. Uznał, że samo przeliczenie zasiłków po latach nie wystarcza, aby żądać ich oddania. 

Wyrok zapadł 8 września 2026 r. Sprawa dotyczyła zasiłków chorobowych, macierzyńskich i opiekuńczych wypłacanych przedsiębiorczyni w latach 2017-2019. ZUS domagał się zwrotu ponad 45 tys. zł świadczeń oraz około 32 tys. zł odsetek. To praktyka, przeciwko której od lat protestują przedsiębiorczynie, często stosowana wobec matek korzystających z zasiłków po urodzeniu dziecka i szeroko opisywana przez media.

Czytaj więcej: ZUS znów uderza w przedsiębiorcze matki i odbiera zasiłki macierzyńskie

ZUS po latach przeliczył zasiłki

Sprawa, której dotyczy wyrok ma dłuższą historię. W listopadzie 2025 r. Sąd Apelacyjny w Krakowie potwierdził, że przedsiębiorczyni podlegała ubezpieczeniom społecznym. Jednocześnie obniżył podstawę wymiaru jej składek za marzec 2017 r. Na tej podstawie ZUS ponownie przeliczył wypłacone wcześniej zasiłki. Uznał, że ich wysokość była za duża, i w lutym 2026 r. wydał decyzję nakazującą zwrot różnicy wraz z odsetkami. Przedsiębiorczyni nie zgodziła się z decyzją i odwołała się do sądu.

Beauty Law - kancelaria dla salonu kosmetycznego

Kancelaria prawna
dla branży Beauty

Porady, reprezentacja, umowy i dokumentacja.

Umów poradę

Sąd Rejonowy w Tarnowie stanął po stronie przedsiębiorczyni

Kluczowe było rozróżnienie dwóch rzeczy – czym innym jest ustalenie po latach, że świadczenie powinno być niższe, a czym innym uznanie go za świadczenie nienależnie pobrane, które trzeba zwrócić. Aby taki zwrot był możliwy na podstawie art. 84 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, muszą zostać spełnione określone warunki. Przykładowo ubezpieczony powinien wiedzieć, że świadczenie mu się nie należy, albo uzyskać je poprzez świadome wprowadzenie ZUS w błąd. W tej sprawie sąd nie dopatrzył się takich okoliczności.

Kontrole ZUS wcześniej niczego nie wykazały

ZUS wcześniej kontrolował działalność przedsiębiorczyni i nie stwierdził żadnych nieprawidłowości. W 2017 roku sprawdził prowadzoną przez nią firmę, a także sposób wykorzystywania zwolnień lekarskich. Kontrole nie wykazały uchybień, dlatego Zakład nadal wypłacał jej zasiłki.

Co istotne, jeszcze przed zadeklarowaniem podstawy wymiaru składek przedsiębiorczyni zwróciła się do ZUS o informację dotyczącą dopuszczalnej jej wysokości. Mogła więc zakładać, że postępuje prawidłowo. Tym bardziej że późniejsze kontrole Zakładu nie dały jej powodów, by przypuszczać, że wypłacane świadczenia zostaną po latach zakwestionowane. 

Sąd Rejonowy w Tarnowie wziął te okoliczności pod uwagę. Uznał, że samo ponowne przeliczenie świadczeń i ustalenie po latach, że powinny być niższe, nie wystarcza do żądania ich zwrotu. ZUS musi jeszcze wykazać, że zostały spełnione ustawowe przesłanki pozwalające uznać świadczenia za nienależnie pobrane. 

W ocenie sądu przedsiębiorczyni mogła mieć uzasadnione przekonanie, że postępuje prawidłowo i że wypłacane jej pieniądze rzeczywiście jej przysługują. ZUS nie wykazał także, że kobieta została odpowiednio pouczona, iż nie ma prawa do świadczeń w wypłacanej wysokości, ani że świadomie wprowadziła organ w błąd.

Beauty Polisa - Ubezpieczenie OC salonu kosmetycznego

Ubezpieczenia stworzone specjalnie dla branży Beauty

Polisa obejmuje każdy zabieg, pokrywa szkody, chroni przy kontrolach i płaci mandaty za Ciebie.

Zobacz ofertę

Rzecznik MŚP wsparł przedsiębiorczynię w sądzie

W postępowaniu sądowym uczestniczyła Agnieszka Majewska, Rzecznik Małych i Średnich Przedsiębiorców, która wspierała przedsiębiorczynię w sporze z ZUS. Sprawa zakończyła się korzystnym dla niej rozstrzygnięciem. Sąd uchylił obowiązek zwrotu ponad 77 tys. zł, uznając, że ZUS nie wykazał przesłanek pozwalających domagać się oddania wypłaconych świadczeń.

Przeczytaj także

Ważny sygnał dla innych przedsiębiorców

Wyrok może mieć znaczenie również dla innych osób prowadzących działalność gospodarczą, wobec których ZUS po latach przelicza wysokość świadczeń. Nie oznacza on jednak, że każdej osobie w podobnej sytuacji automatycznie nie będzie groził zwrot pieniędzy. Każda sprawa jest oceniana indywidualnie.

W sporze z ZUS znaczenie może mieć m.in. to, czy przedsiębiorca został wcześniej właściwie pouczony, czy organ przeprowadzał kontrole, jakie były ich wyniki oraz jakie informacje sam ZUS przekazywał ubezpieczonemu.

– Ten wyrok pokazuje, że przeliczenie zasiłku po latach nie wystarcza do obciążenia przedsiębiorcy obowiązkiem zwrotu. Konieczne jest zbadanie ustawowych przesłanek, z uwzględnieniem tego, jaką wiedzą dysponował ubezpieczony w chwili otrzymywania świadczeń – komentuje Agnieszka Majewska, Rzecznik Małych i Średnich Przedsiębiorców. 

ZUS kontra matki

Sprawa z Tarnowa wpisuje się w szerszy problem, o którym pisaliśmy już na Beauty Razem. ZUS domaga się od kobiet prowadzących działalność gospodarczą zwrotu zasiłków chorobowych i macierzyńskich wypłaconych nawet kilkanaście lat wcześniej. W niektórych przypadkach chodzi o setki tysięcy złotych wraz z odsetkami. ZUS uważa, że takie roszczenia „się nie przedawniają” i powołuje się na nowelizację ustawy systemowej z 2021 r., która – według urzędu – daje podstawę do nieograniczonego czasowo żądania zwrotu świadczeń (wcześniej ZUS respektował przepis ustawy systemowej, który mówi, że nie można żądać zwrotu świadczeń za okres trzech lat od ich wypłaty, a decyzja o zwrocie musi być wydana w ciągu pięciu lat od ostatniego dnia okresu, którego dotyczy).

Chodzi o art. 84 ust. 6 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych. Przepis w obecnym brzmieniu został wprowadzony w 2021 roku i dotyczy odpowiedzialności płatnika składek za świadczenia nienależnie wypłacone wskutek przekazania nieprawdziwych danych mających wpływ na prawo do świadczeń lub ich wysokość.

Jedną z takich spraw zajął się Sąd Najwyższy. Chodziło o kobietę, od której ZUS domagał się zwrotu świadczeń wypłaconych w latach 2013-2016. Sądy niższych instancji zastosowały wobec niej regulację wprowadzoną dopiero w 2021 roku.

Sąd Najwyższy uchylił zaskarżony wyrok sygn. akt II USKP 260/26 i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania. Zwrócił uwagę, że nowe przepisy można stosować do przyszłych zdarzeń, ale ich zastosowanie do świadczeń pobranych przed wejściem nowych regulacji w życie wymaga uwzględnienia zasady zaufania obywatela do państwa i stanowionego przez nie prawa. SN podkreślił, że obywatel nie powinien być zaskakiwany zmianą reguł odnoszących się do zdarzeń, które miały miejsce wiele lat wcześniej. W chwili pobierania świadczeń obowiązywały bowiem określone terminy, w których ZUS mógł wydać decyzję.

Wyrok nie oznacza, że każde żądanie zwrotu świadczeń sprzed lat jest przedawnione. Podważa jednak możliwość automatycznego stosowania surowszych przepisów wprowadzonych w 2021 roku do świadczeń wypłaconych wcześniej.

Ilustracja do artykułu została wygenerowana przez AI

TAGI

Przeczytaj także

Zapisz się, a nie przegapisz niczego ważnego. W naszym newsletterze znajdziesz informacje o najciekawszych dyskusjach, postach, produktach i nowościach, które ciągle pojawiają się w Grupie Beauty Razem!